روش‌شناسی

از نقل روایت تا داوری پژوهشی

اعتبار یک روایت فقط با نام کتاب تعیین نمی‌شود. مسیر انتقال، راویان، پایداری متن، تعارض‌ها و استقلال طرق همگی باید بررسی شوند.

01

شناسایی قدیمی‌ترین مأخذ

ابتدا مشخص می‌شود روایت در کدام اثر موجود ثبت شده و آیا مؤلف از منبع پیشین نقل کرده است.

02

بازسازی مسیر انتقال

راویان، واسطه‌ها، طرق موازی و وابستگی کتاب‌های متأخر به یک سرچشمه مشترک ترسیم می‌شود.

03

ارزیابی سند

اتصال سند، وضعیت رجالی راویان و اختلاف مبانی عالمان در توثیق یا تضعیف بررسی می‌شود.

04

نقد متن و نسخه‌ها

اختلاف الفاظ، تعارض‌ها، احتمال افزوده‌شدن عبارت، زمینه تاریخی و معانی واژگان تحلیل می‌شود.

05

جمع‌بندی با درجه اطمینان

نتیجه نهایی با شواهد موافق و مخالف و بدون تبدیل احتمال به یقین گزارش می‌شود.

درجه اطمینان

زبان مشترک برای جمع‌بندی شواهد

بسیار بالا

طرق مستقل قوی و متن نسبتاً پایدار.

بالا

شواهد قابل اعتماد و نبود معارض جدی.

متوسط

شواهد قابل توجه همراه با ضعف یا ابهام.

پایین

نقل منفرد، ضعیف یا متن مسئله‌دار.

نامشخص

اطلاعات برای داوری کافی نیست.